RSS
|
بخش خصوصی یکی از مهم‌ترین ارکان اجرای سیاست‌های دولت در زمینه اصلاح بهره‌وری انرژی است‌.
//حضور کم‌رنگ بخش خصوصي در افزايش بهره‌وري برق

بخش خصوصي يکي از مهم‌ترين ارکان اجراي سياست‌هاي دولت در زمينه اصلاح بهره‌وري انرژي است‌. دولت چاره‌اي جز استفاده از توان اين بخش ندارد اما به دليل مشکلات اقتصادي وزارت نيرو، حضور فعالان بخش خصوصي در سياست‌هاي اصلاح و بهره‌وري انرژي صنعت برق، بسيار کمرنگ است. ايران سابقه طولاني در برنامه‌ريزي براي بهره‌وري انرژي ندارد‌. به گفته سعيد مهذب‌ترابي، رييس انجمن علمي مديريت مصرف انرژي، کمتر از يک دهه است که برنامه‌هايي به طور جدي، در رابطه با اصلاح مصرف انرژي براي کشور تدوين شده‌است. وي  مي‌گويد: کشورهاي توسعه‌يافته از دهــه‌هاي 1960 و 1970 فعاليت‌هاي خود را تحت عنوان سياست‌هاي بهره‌وري آغاز کرده‌اند. اگرچه اصلاح ساختارهاي مصرف انرژي در کشور يک ضرورت است، اما دولت تصميم گرفته دو سازمان زيرمجموعه وزارت نيرو، يعني سازمان بهره‌وري انرژي (سابا) و سازمان انرژي‌هاي نو (سانا) را با يکديگر ادغام کند‌. اين دو سازمان، مجموعه‌هايي هستند که مديران وزارت نيرو بر اهميت فعاليت آنها در آينده ايران تاکيد دارند‌. زيرا وزارت نيرو قصد دارد با ارائه سوبسيد و وام، ضريب استفاده از انرژي‌هاي نو در کشور را بهبود بخشيده و سهم آن را در سبد انرژي کشور اصلاح کند و از سوي ديگر تلاش مي‌کند که رکوردهاي ايران در زمينه مصرف بي‌رويه انرژي را اصلاح کند‌. اما معلوم نيست چرا تصميم گرفته اين دو سازمان مستقل را با يکديگر ادغام کند‌. برخي کارشناسان بر اين باورند که ضعف عملکرد و ساختار تشکيلاتي سابا و سانا سبب شده اين دو سازمان با يکديگر ادغام شوند‌. اما مهذب ترابي به‌عنوان فردي که تا سه سال قبل سکان مديريت سابا را در دست داشت، معتقد است که سازمان بهره‌وري انرژي ايران تاکنون ضعيف عمل نکرده ‌است. وي منطقي بودن قيمت‌ حامل‌هاي انرژي را عامل مهمي براي موفقيت سياست‌هاي بهره‌وري انرژي دانسته و تاکيد مي‌کند که تا زمان منطقي شدن قيمت برق، هر اقدامي براي کاهش مصرف انرژي در جامعه، بي‌نتيجه باقي خواهد ماند. رييس انجمن علمي مديريت مصرف انرژي سه عامل زمان، اصلاح فرهنگ عمومي و اعتبارات را عوامل تاثيرگذار در موفقيت سياست‌هاي بهره‌وري انرژي، معرفي مي‌کند. وي ادامه مي‌دهد: پس از اصلاح قيمت برق، استفاده از تکنولوژي‌هاي پيشرفته در فرآيندهاي مصرف‌کننده انرژي، بسيار مهم است. مهذب‌ترابي بيان مي‌کند: مصرف انرژي در يخچال، کولر، ماشين لباسشويي، لامپ روشنايي و غيره، غير‌استاندارد بوده و بحث منطقي کردن مصرف انرژي در اين وسايل و ارتقاي تکنولوژي ساخت آنها، يک ضرورت است‌. اين مسئله در موفقيت سياست‌هاي بهره‌وري انرژي کشور بسيار تاثيرگذار خواهد بود. وي حضور بخش خصوصي در اجراي سياست‌هاي بهره‌وري انرژي را بسيار موثر دانسته و معتقد است که اين بخش مي‌تواند به آسان‌سازي فرآيندها کمک کند. ايجاد راهکار تسهيل‌گرانه براي حضور بخش خصوصي رييس انجمن علمي مديريت مصرف انرژي در پاسخ به اين پرسش که چرا از توان بخش خصوصي در زمينه اجراي برنامه‌هاي بهره‌وري انرژي به‌درستي استفاده نمي‌شود، مي‌گويد: بند «ق» قانون برنامه بودجه سال 93 و بند «هـ» تبصره 11 اين قانون، ورود بخش خصوصي را به پروژه‌هاي بهره‌وري انرژي تسهيل مي‌کند. وي اضافه مي‌کند: ورود بخش خصوصي به اين عرصه زمان‌بر بوده و بايد دولت براي حضور اين بخش، راهکارهاي تسهيل‌گرانه ايجاد کند‌. البته زمينه‌هاي قانوني لازم براي اين حضور نيز فراهم شده‌است. مهذب‌ترابي با اشاره به اينکه مهم‌ترين سوال بخش خصوصي براي حضور در پروژه‌هاي مرتبط با اصلاح بهره‌وري انرژي، نحوه بازگشت سرمايه‌ است، عنوان مي‌کند: براساس قانون، دولت بايد معادل بهاي سوخت ناشي از صرفه‌جويي انرژي را در اختيار بخش خصوصي قرار دهد. وي ادامه مي‌دهد: اگر وزارت نفت و نيرو، تضمين‌هاي لازم را براي بخش خصوصي فراهم کنند و طبق قانون، بهاي معادل سوخت صرفه‌جويي شده را در اختيار اين بخش قرار دهند، فعالان بخش خصوصي نيز آمادگي خود را براي حضور در اين عرصه اعلام کرده‌اند. روند کند اجراي پروژه‌ها، به دليل مشکلات مالي آمارهاي زيادي درباره رتبه بالاي ايران در مصرف انرژي منتشر مي‌شود‌. اما متاسفانه هنوز الگوي مناسبي براي استفاده از لوازم الکتريکي در منزل به مصرف‌کنندگان ارائه نشده‌ است‌. با تبليغات زياد استفاده از کولرهاي گازي در منازل تقبيح مي‌شود، بدون اينکه در نظر بگيريم، استفاده از اين نوع کولر در مناطق شرجي جنوب، يک ضرورت است‌. در نتيجه بايد اطلاعات صحيحي درباره برندهاي کم مصرف کولر گازي، در اختيار مصرف‌کنندگان قرار گيرد‌. در چنين فضايي، مصرف‌کننده نيز دست به انتخاب‌هايي مي‌زند که شايد منافع ملي را با مخاطرات جدي روبه‌رو کند‌. اما متوليان امر، هنوز تدبيري براي اصلاح اين روندها ندارند و فکر مي‌کنند، فرهنگ عمومي بدون اطلاعات شفاف و درست، اصلاح خواهد شد‌. غافل از اينکه مسائل اجتماعي تاثير مهمي در موفقيت پروژه‌هاي بهره‌وري انرژي خواهد داشت‌. به اعتقاد دکترمسعود گلکار، رييس گروه برق دانشگاه خواجه‌نصير‌طوسي، مسائل اجتماعي و عدم قطعيت‌هاي اقتصادي روي همه چيز از جمله سياست‌هاي بهره‌وري انرژي در کشور تاثير مي‌گذارد. وي به «فرصت امروز» مي‌گويد: در ايران روي مسئله بهره‌وري انرژي اقدامات زيادي انجام شده اما متاسفانه بسياري از کارها مديريت نمي‌شوند‌. گلکار با اشاره به اينکه تلفات شبکه در ايران به تدريج در حال کاهش يافتن است، عنوان مي‌کند: به دليل نوسانات نرخ ارز، هزينه‌ها براي تغيير تجهيزات و افزايش بهره‌وري انرژي، روندي صعودي يافته و اجراي برنامه‌هاي مرتبط را کند کرده‌ است. وي عدم پرداخت به‌موقع مطالبات پيمانکاران را عامل کاهش تمايل بخش خصوصي براي اجراي پروژه‌هاي بهره‌وري انرژي مي‌داند. رييس گروه برق دانشگاه خواجه نصير طوسي درباره اينکه چند سال وقت نياز داريم تا به استانداردهاي جهاني نزديک شويم، مي‌گويد: دقيقا نمي‌توان در اين‌باره اظهار نظر کرد زيرا در ايران موضوعي به نام پيگيري وجود دارد‌. يعني اگر تصميم‌ بگيريم يک اقدام درست را انجام دهيم، بايد براي انجام آن يک شخص سومي، مسائل را پيگيري کند‌. در غير‌اين‌صورت اجراي يک طرح مفيد، به فراموشي سپرده مي‌شود. وي تاکيد مي‌کند که مسائل اقتصادي در ايران قابل اطمينان نيست و اين عدم قطعيت‌ها، آينده مبهمي را پيش روي سرمايه‌گذاران قرار مي‌دهد.به اعتقاد گلکار، ايران در زمينه مباحث نظري بهره‌وري انرژي در سطح کشورهاي پيشرفته جهان قرار داشته و يک دانشجوي دکتراي دانشگاه ايران، به دليل نبود موضوعات جديد در بحث کاهش تلفات، نمي‌تواند پايان‌نامه‌اي در اين رابطه داشته باشد‌. اما در زمينه مسائل اجرايي بهره‌وري انرژي، حد فاصل کشورهاي پيشرفته و جهان سومي قرار داريم. وي بر اين باور است که سيستم مديريتي در ايران تابع افراد است‌. متاسفانه افراد در ايران حاشيه امن داشته و پاسخگو نيستند‌. در نتيجه انگيزه کافي براي اجراي درست و به‌موقع کارها وجود ندارد.

زمان انتشار: 1393/12/17 به نقل از نسخه چاپی
ذخیره شده ها